Cookies, ja ik begrijp ze klikte u. Maar is dat wel zo?

Het internet is een geweldige bron van informatie. Op het internet kan je alles te weten komen. Maar het internet kan ook veel over jou te weten komen. En ja, jij hebt hier zelf je toestemming voor gegeven. Hoe dan? Wel, wanneer je naar een website surft, krijg je vaak een al dan niet vervelende banner te zien. Deze meldt je dat de website die je bezoekt gebruik maakt van cookies. Om deze weg te krijgen moet je klikken op “ik begrijp het” maar is dat wel zo?

Cookies, wasda?

Cookies zijn meer dan enkel een zoetigheid. Wanneer je je op internet bevindt komt u er, al dan niet opvallend, mee in aanraking. Wikipedia omschrijft ze als volgt:

“Een cookie of magic cookie is een hoeveelheid data die een server naar de browser stuurt met de bedoeling dat deze opgeslagen wordt en bij een volgend bezoek weer naar de server teruggestuurd wordt. Zo kan de server de browser opnieuw herkennen en bijhouden wat de gebruiker, c.q. de webbrowser, in het verleden heeft gedaan. Een dergelijke historie is bijvoorbeeld voor marketingdoeleinden interessant. Vanwege de privacyaspecten is het gebruik van cookies, dat zich veelal aan het oog van de internetgebruiker onttrekt, in deze situaties omstreden.”

Op dat privacy gedeelte komen we later nog terug. Maar eerst gaan we enkele nuttige zaken van de cookies bekijken. Hetgeen waar ze oorspronkelijk eigenlijk zijn voor ontworpen.

Cookies hebben een positieve invloed op je internetervaring. Zo onthouden ze je inlog gegevens, zodat jij deze niet steeds moet ingeven. Ze bekijken het gedrag dat je hebt op de website, zodat de beheerder de ervaring op de site kan optimaliseren. Zo kan hij bijvoorbeeld zien dat wanneer mensen niet lang op een pagina blijven na het doorklikken elders, er waarschijnlijk een verkeerde inhoud wordt weergegeven. Of om een sessie op te zetten met de server van de website. Zo onthoudt de server jouw verbinding zolang je actief bent.

Maar ook wanneer je op een website een “like” knop van facebook ziet staan, gaat dat om een cookie die actief is op de pagina. Wanneer je op deze klikt, is het een uitnodiging voor hen om jou te volgen op de site.

Geschiedenis van de cookies (die van het internet dan, om het beperkt te houden)

Cookies zijn voor het eerst in Netscape 1.0 geïntroduceerd. Internet Explorer ondersteunde cookies pas vanaf versie 2.0. Cookies werden pas zichtbaar voor internetgebruikers toen de Amerikaanse computerprogrammeur Lou Montulli in Netscape 3 een optie had laten inbouwen, die gebruikers in staat stelde om gewaarschuwd te worden wanneer er geprobeerd werd een cookie te plaatsen. Adverteerbureaus ontdekten het cookie ook en gebruikten het voor profiling. In 1997 kwam er een voorstel dat browsermakers aanmoedigde om het gebruik van cookies inzichtelijker te maken voor de gebruiker. Het gevolg hiervan was dat de gebruiker vanaf toen kon instellen in welke mate cookies geaccepteerd mochten worden en of aan de gebruiker gevraagd moest worden of een cookie geaccepteerd mocht worden. Dit was om profiling tegen te gaan. Want als gebruikers de cookies van een internetadvertentiebureau niet accepteren kan deze geen profile samenstellen. Cookies kwamen pas echt in opspraak toen DoubleClick, een internetadvertentiebureau, een bedrijf overnam met een groot klantendatabase. DoubleClick wilde de naamsgegevens koppelen aan de profiles van surfers en was van plan deze gegevens te verkopen. Deze combinatie van naamsgegevens en profile is heel aantrekkelijk voor marketingbedrijven, want zij kunnen hiermee advertenties gericht naar iemand sturen, waardoor er meer geld voor een advertentie gevraagd kan worden. Onder druk van verschillende privacy-organisaties heeft DoubleClick de gegevens niet verkocht.

Wat maakt mij dat nu uit?

Zoals het woord trackingcookie al doet vermoeden, volgt deze je dus op een website. Zoals gezegd is dit interessant voor de beheerder. Maar zeer vaak is het geval dat deze info ook wordt gevolgd door adverteerders. Zo kunnen ze bijvoorbeeld zien dat je op zoek bent naar een bepaald kledingstuk, omdat je meerdere keren op een pagina met deze kledij bent geweest. Dit lijkt misschien wel onschuldig. Maar deze info wordt later dan ook gebruikt om je specifieke reclame te sturen.

Nog niet overtuigd van het probleem? Deze cookies kunnen de adverteerders ook meer vertellen over jouw locatie. Ga je dan bijvoorbeeld via een mobiel toestel opzoek naar een hotel in de buurt, dan weet de adverteerder dat je op dat moment dringend een hotel nodig hebt. Geen probleem? Wel deze info laat de adverteerder natuurlijk wel de mogelijkheid de weer te geven prijs systematisch hoger te maken, omdat je sowieso zal boeken.

Wil je weten wie er allemaal meekijkt naar jouw gedrag? Kijk dan eens in je zoekbalk van je browser, hier kan je zien welke cookies er allemaal actief zijn, en vooral hoe lang ze zullen blijven staan. En deze periode kan gaan van enkele uren, tot jawel, enkele jaren na jou bezoek.

Is dat allemaal wel nodig dan?

Ja! Natuurlijk kan je je wel vragen stellen over hoe ver men het gebruik van cookies mag doortrekken. Maar cookies worden ook gebruikt om op internetwinkels jouw identiteit te controleren, zodat niet zomaar iemand jouw sessie kan overnemen, en aankopen doen in jouw naam. Maar dus ook om niet telkens weer die als vervelend ervaren inlogprocedure te doorlopen.

Maar waarom staan deze andere cookies dan op een website? Wel de reden hiervoor is zeer simpel, ze brengen namelijk geld op voor de beheerder van de site. Het gaat vaak maar over enkele kleine bedragen, maar voor grote bedrijven kan dit snel oplopen. En wie wil deze dan kopen? Online adverteerders natuurlijk. Wanneer je na je opzoekwerk naar een paar schoenen je facebook opent is het niet toevallig dat je plots wel zeer veel reclame over dat paar, en vergelijkbare modellen tegenkomt. En ook hier zit het verhaal van het geld weer achter. Facebook laat deze advertenties namelijk niet zomaar zien. Ze verkopen deze ruimtes dus aan online adverteerders, die hier vaak grote bedragen voor overhebben. Dit is dan ook een van de voornaamste inkomsten voor de eigenlijk gratis dienst die facebook is. Dit is goed om te weten, omdat veel mensen zich vaak afvragen hoe Marc zo rijk is kunnen worden van een gratis dienst.

Maar, ik wil dat helemaal niet! Ik protesteer!

Jammer, cookies zijn zoals gezegd dus ook vaak nodig om een website correct te laten werken. Maar er zijn natuurlijk wel enkele zaken die je kan doen om het wat binnen de perken te houden. Zo is de eerste en makkelijkste stap waarschijnlijk nog om je privacy instellingen van de browser aan te passen. Zo kan je o.a. aanduiden dat cookies moeten worden verwijderd na het sluiten van de browser. Je gaat hier soms wel wat moeten achter zoeken, de browser wil natuurlijk liever zo veel mogelijk data over jou verzamelen. Maar de optie bestaat wel degelijk. Verder is bij sommige browsers ook een optie “verzoek mijn verkeer niet te volgen”, een vriendelijke vraag aan de websites om jou niet te volgen tijdens je bezoek. Hoewel je je natuurlijk wel kan afvragen in hoeverre dit zal nageleefd worden.

Wanneer je wat verder wil gaan, kun je extensies (kleine programma’s die samen met je browser draaien) toevoegen aan je browser. Zo bestaan er namelijk extensies waarbij je kan aanduiden welke soorten cookies je wil toestaan en welke niet. Zo kan je dus aanduiden dat de cookies die handig zijn voor de beheerder wel mogen blijven. Maar dat die tracking cookies van adverteerders maar beter wegblijven. Blokkeer nu ook niet in 1 keer alle cookies, dit kan als gevolg hebben dat de website gewoon niet meer werkt. Dit is iets wat je gaandeweg wel zal ontdekken. Veel websites kennen dit systeem namelijk. Wanneer dit door enkele gebruikers wordt gedaan, is de impact niet zo groot. Maar wanneer dit door een grote groep gebeurt, staat hun hele verdienstenmodel natuurlijk wel op de helling. Je kan dit natuurlijk wel blijven toepassen, ook al zal je dan moeten leven met het feit dat voor het zien van sommige inhoud, je wat meer moeite zal moeten doen. Maar als kleine internetanarchist kan dat geen probleem zijn.

Wie zegt dat ik dat wil?

Wel, jij hebt dat gezegd. Je weet het misschien niet, maar je doet het wel. Wanneer je naar een website surft, krijg je vaak een veel te grote popup-balk waar er je vaak maar 1 ding aan opvalt. Dat is namelijk de knop die iets zegt in de aard van “ja ik begrijp het”, of “ok ga verder”. Wat je net hebt gedaan komt voor jou vooral over als een verheldering van je blik, en een optimalisatie van de weergave. Voor de website komt dit dan weer over als; leuk weer een klant meer. Deze melding vroeg jou namelijk of je het ok vindt dat de website cookies bij jou plaatst. En niet enkel de handige cookies. Maar wanneer je ooit deze melding zou lezen zal je zien dat deze vaak zegt dat je er dus ook mee akkoord gaat dat je info wordt verkocht aan derden, hier dadelijk meer over.

Nu, ook hier kan je wel wat slimmer mee omgaan. Met uitzondering van Nederlandse sites (daarover dadelijk meer), kan je vaak ook kiezen om op het minder opvallende kruisje te klikken. Waardoor je niet akkoord gaat, maar wel de banner weghaalt. Hoewel ook hierover veel onduidelijkheid heerst. Zo kan men dit ook interpreteren als; men is ervan op de hoogte.

Er bestaat wel degelijk een Europese wetgeving die vertelt aan de lidstaten hoe ze moeten omgaan hiermee. Het belangrijkste hierin is dat de gebruiker pas cookies mag ontvangen als hij hiermee akkoord gaat.

Dit geldt trouwens enkel voor Europese sites, sites buiten de Eu vallen voorlopig nog niet onder de wetgeving om dit weer te geven.

Een opvallende interpretatie hiervan is te vinden op Nederlandse sites. Met het idee dat de gebruiker optimaal moet worden beschermd tegen de grote kwade cookie, kan je in Nederland vaak de content van een website pas zien als je expliciet op “ja” klikt. Mooi zo moeten ze gedacht hebben. Al laten ze je op deze manier natuurlijk geen andere keuze dan te aanvaarden, of weer weg te gaan. Je kan natuurlijk al raden wat er het vaakst wordt gekozen…

Een satirische interpretatie van deze wetgeving is te vinden op o.a. de website van Dumpert. Hier moet je op volgende tekst klikken alvorens verder te gaan; “JA, door hier te klikken ga ik akkoord met de cookies, scripts en webeacons die via NewsMedia websites geplaatst kunnen worden. Ik begrijp dat deze ook door derden kunnen worden geplaatst voor functionele en analytische doeleinden, voor social media, om mij advertenties te tonen, mijn surfgedrag te volgen of gewoon omdat men daar zin in heeft. Ik ga er ook mee akkoord dat met behulp van deze cookies […etc] persoonsgegevens over mij kunnen worden verwerkt voor deze doeleinden. Ondanks dat ik op de rest van het internet mijn privacy perfect zelf kan regelen of er simpelweg gewoon niet om geef, ben ik dankbaar dat de overheid mij overal op het Nederlandse web dit soort nep privacy beschermingsmaatregel laat zien. AMEN”

De manier waarop kan misschien wel grappig zijn. Maar dit is wel waar het op neer komt. Men is verplicht van het te laten weten, maar je kan niet anders dan akkoord gaan.

Meneer en mevrouw derde

Wie die derde zijn die je volgen, wordt vaak niet vermeld. Derde is niet een of ander bedrijfje dat zo heet. Het is werkelijk iedereen die er voldoende voor wil betalen. En jij gaat daar mee akkoord.

Het zit zo: websites voorzien vaak ruimtes voor reclame. Deze verkopen ze aan adverteerders. Deze adverteerders werken dan weer in opdracht van een bedrijf. Wanneer je een website bezoekt, kunnen deze adverteerders dan een bod doen op jouw surfgedrag. Om je dan verder te volgen en gerichte reclame te plaatsen op die advertentieruimtes bij andere sites die je bezoekt.

Dit gebeurt dus aan de hand van een soort online veiling. Nu moet je je dit niet voorstellen als een veiling waar kunst wordt verkocht. Nee, dit soort veilingen vindt zelfs niet plaats in een gebouw met mensen. Straffer nog, er komen zelfs geen mensen aan de pas bij dit proces. Het is via allerlei algoritmes dat er wordt bepaald wiens gegevens er worden gekocht en gevolgd. Het is dus niet zo dat er iemand ergens achter een scherm zit en zegt: vandaag ga ik Julia haar gedrag eens volgen, omdat ze mij wel intrigeert.

De grootste 3e die je kent, is waarschijnlijk google. Google heeft cookies op zowat elke website van het internet. En dit onder de naam “google analytics”. Deze worden voornamelijk toegepast om te analyseren naar wat mensen juist doorklikken bij een bepaalde zoekterm. Op deze manier verbergt men zich dus gedeeltelijk achter het principe dat het voor optimalisatie is. Maar ook deze gegevens kunnen aan jou worden gebonden. Denk maar aan de voorstellen die Google doet wanneer je een bepaalt woord typt in hun zoekbalk.

Allemaal goed en wel, maar ik heb toch privacy rechten?

Jep, dat klopt. Zo zal een nieuwe Europese wetgeving het websites en adverteerders als maar moeilijker maken om persoonsgegevens zomaar te kopen. Want het kopen is natuurlijk één zaak. Maar wanneer men deze gaat combineren wordt het natuurlijk allemaal wat gevoeliger. Zo maakt het je misschien niet uit dat men weet dat je een kleed koopt voor je vrouw. Maar wat als je dan later weer iets koopt in een compleet andere maat, wordt het natuurlijk al wat meer gevoelige info…

Het is net het oneindig combineren van data, het zogenaamd profileren, dat de nieuwe wetgeving aan banden wil kunnen leggen. Omdat meer en meer zaken online gebeuren. En omdat de bedrijven die deze data beheren dus ook meer en meer geld kunnen verdienen aan het combineren ervan. Er is vandaag natuurlijk ook al een wetgeving, maar deze wordt nu nog per land ingevuld, en is dus voor interpretatie vatbaar per regio. En dit weten de bedrijven ook. Zo zullen ze vaak jouw gegevens verwerken in minder strenge landen, of erger, in de VS. Hierover kan je ook nog zeer ver uitweiden. Maar het belangrijkste om over deze wetgeving te onthouden is dat ze zal gelden voor elke Europese burger, ongeacht het land waarin hij zich bevindt.

Google heeft in het verleden deze data al eens gebruikt voor wel zeer persoonlijke reclame. Ze hadden namelijk jouw gezicht geplakt op een bepaald kledingstuk. Het is hiervoor op de vingers getikt omdat men dit toch wel wat te vergaand vond. Of zoals dat bij wetgevingen wordt genoemd: “buiten proportie”.

Tot slot

Ga nu vooral niet denken: ik kruip onder een steen waar niemand mij kan volgen. Je moet alles natuurlijk in de juiste context plaatsen. Het belangrijkste is dat je vanaf nu beter weet waarmee je juist akkoord gaat. En wat je zelf kan doen om het wat binnen de perken te houden, gewoon door enkele kleine aanpassingen. Het internet is en blijft natuurlijk en geweldige innovatie, die naast de nadelen, natuurlijk ook oneindig veel voordelen met zich meebrengt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.